AH ŞU GÜZELİM BARDAKLAR

Çeşitli şekil ve biçimde hayatımıza renk ve ışık getirmiştir cam. İşin ilginç yanı hayatımızda bu kadar önemli bir yer kaplamasına rağmen, cam son derece basit maddelerden elde edilir. M.Ö.4000 lerde bulunduğu düşünülen cam,o zamandan bu zamana çeşitli şekillere girmiş ve bugün sofraları bir renk ve ışık hüzmesi halinde süsler olmuştur. Eskiden sadece kral sofralarının süsü olan bardaklar ise artık çeşitli şekillerde herkesin sofrasını süsler hale gelmiştir.

Çoğu insan merak eder niçin bu kadar farklı bardak kullanılır değişik içeceklerle ve nedenleri nedir diye.Önce şarapla başlayalım .Şarabı tatmak bütün duyuları içine alan bir zevktir ve şarabın en uygun kadehle sunulması bu duyuları güçlendirir.Genel olarak bardağın ağzı, bardağın en geniş olan kısmından daha dar olmasıdır.Sapının uzun olması ise elin sıcaklığının bardağın içindeki şarabın ısı derecesini bozmaması ve bardağın üzerinde parmak izi kalarak şarabın renginin bulandırılmasını önlemek içindir.Şarap bardakları temelde 3′e ayrılır.

Kırmızı Şarap için kullanılan bardaklarda aralarında çeşitli gruplara ayrılır.Örneğin Bordeaux bardakları- Cabernet ve Merlot- alt kısımları geniş olan uzun bardaklardır. Nedeni ise şarabın içilirken ağzın arka kısmına gitmesini sağlamaktır. Burgundy şarap bardaklarının alt kısımları ise Bordaux’tan daha büyük olur ve Pinot Noir gibi şarapların aromalarının geniş alt kısımda toplanarak, içilirken ilk önce dilin ön kısmına değmesini sağlamak amacını taşır.

Beyaz şarap bardakları ise genellikle daha dar ve uzun olurlar ki, bardağın içine daha az hava gireceği ve elin harareti bardağı ısıtmayacağı için şarabın ısısı rahatlıkla korunabilsin.

Şampanya Flütleri ise şampanyanın gazlıve köpüren özelliğinin bozulmaması için uzun ve ağızları dar olan bir şekildedir. Bardak uzun sapından, aynı şarapta olduğu gibi el hararetinin şampanyanın ısısını bozmaması için tutulur. Bu bardaklar, Belçika’daki bazı biraların servisinde de kullanılır. “Lambic” ve “Gueuze” adlı meyve içeren ve köpüren özelleği olan bu biralar, köpüklü beyaz şaraba benzerlikleri nedeniyle , şampanya flütlerinde servise uygundurlar. Günümüzde uçaklarda “first class” yolcu kısmında bu bardaklarda portakal suyu servisi de görülmektedir.

Şampanya için kullanılan diğer bir bardak çeşidi ise “Champagne Coupe” denilen bir bardaktır. Bu bardaklar, bir rivayete göre Maria Antoinette,Joséphine de Beauharnais,Madame de Pompadour ve diğer aristokratların göğüsleri model olarak alınıp yapıldığı anlatmasına rağmen,bu bardakların 1663 yılında İngiltere’de şampanya için dizayn edilip kullanıldığı görülmektedir. Bu tip yayvan ağzı geniş ve daha kısa saplı bardaklar günümüzde Margarita ve çeşitli kokteyllerin servisinde kullanılmaktadırlar.

Kadehlerin temizliği ise önemlidir. Kadehlerin üzerlerinde en ufak bir toz zerresi veya kumaş parçasının kalmayacak şekilde temizlenip, mümkünse keten kumaş ile parlatılması gerekir.

Konyak ve Brandy Bardakları (Snifter) ise şarap bardaklarını andırmasına rağmen en belirgin özelliği sapının kısa olmasıdır. Sapının kısa olması bardağın avuç içi ile kavranmasını sağlar ve el harareti ile konyağın ısısı sağlanır. Ağızları gövde kısmına göre daha dardır. Konyak bardaklarında günümüzde “Balon” tabir edilen büyük bardaklar kullanılmasına rağmen, iyi bir konyak bardağının avuç içine oturan büyüklükte olanı bu işin uzmanlarınca tercih edilir.

Sherry Bardakları, ISO standarlarına göre 120 mm dir ve sherry’nin yanısıra, port, aperatif ve likörlerin servisinde kullanılır. Ülkemizde ise likör bardakları ise likörün kahve yanında yada bayramlarda lokumla ikramı nedeniyle daha küçüktür. Sherry bardaklarında en bilinen bardak “Copita” dır.

Yazılı belgelerde ilk olarak 1940 yıllarında ortaya çıkan “Shot”  adlı  bardaklar içkinin ölçülerek başka içkilerle karıştırıldığında kullanılan bardak tipleridir. Rusya’da Vodka içiminde de kullanılır ancak Vodka başka içki yada içeceklerle karıştırıldığında uzun “Long Drink” lerde kullanılan bardaklarlada içilebilir.İtalya’da 200 seneden beri kullanılan “Shot”  bardaklar “Grappa” içiminde kullanılır. Geleneksel Grappa içicileri hala bu tip bardakları kullanmakla birlikte günümüzde, aperatif yada hazım için içilen Grappa ,artık uzun saplı,ince,uzun,dar ve adeta bir lale biçiminde olan bardaklarda içilmektedir. Bu şekilde olmasının nedeni, sanırım, az miktarda içilmesi ve şarap yapımından arta kalan kabuk, sap ve çekirdeklerin damıtılmasıyla elde edildiği için şarabı hatırlatmasında  yatar. Shot bardaklar ayrıca üstlerine şehirlerin resimleri de konarak ,günümüzde birer hatıra eşyası olarak satılmaktadır.

Bira alkollü içeceklerin en tercih edilenleri arasındadır. Bu nedenle, ve çeşidinin çok olması nedeniyle de bardaklarda oldukça çeşitlidir. Belçika’daki bira çeşitlerinin dışında, alkol oranının diğerlerine göre düşük olması, bardaklarında genelde, diğer içeceklere oranla büyük olmasını beraberinde getirmiştir. Weizenbier veya  Weißbier olarak bilinen tipik Alman buğday birası için kullanılan bardaklar, “head” tabir edilen köpük te dahil olmak üzere 500 ml birayı içeren bardaklardır. Alt kısmı dar ve yukarı doğru genişleyen bardaklardır. Belçika gibi bazı ülkelerde bu bardaklar 250ml yada 330 ml olarak da kullanılır. “Pint” bardaklar ise 568ml bira içeren ve İngiliz “Ale” tipi birada kullanılan bardaklardır. Bir kaç çeşidi olan bu bardakların, en bilinenleri konik,sürahiye benzeyen kulplu “Jug” dır. “Pilsner” tabir edilen bira, bazen Almanların buğday birası ile karıştırılır. Daha hafif biraların servisinde kullanılan, bu tip bardaklar, genelde 250 ml veya 330 ml lik olurlar. “Pint” bardaklarından daha küçüktürler ve saydam olmaları biranın güzel renginin ve köpüğünün gözükmesi açısından önemlidir. “Chalices” ve “Goblets” büyük,ayaklı ve kaseyi andıran bardaklardır ve Belçika Ale birasının servisinde kullanılır. “Goblet” ve “Chalices” arasındaki en önemli fark camın kalınlığındadır. “Goblet” ler daha ince ve zarif,  “Chalices” leler ise daha kalın ve ağırdır. Bazı “Chalices” lelerin dipleri, karbondioksidi çekmek ve kabarcıkların bira içildiği sürece kabarcıkların yukarı doğru süzülmesini sağlayarak bardağın üst kısmında hoş bir köpük oluşmasını sağlamak  amacıyla delikli olarak yapılır. Avustralya’da ise 425ml alan bira bardaklarına “Schooner” adı verilir. Bazı bira bardakları ise büyük “Mug” lar halinde kulplu ve üzerleri desenli ve metal kapaklı olan “Stein” (Taş görüntülü testi) tipi bardaklardır. Almanya’da Bavyera bölgesi ve Avusturya’da bu tip bira bardaklarını görmek mümkündür. Almanya’da bu bardaklara “Krug” denir ve bir litrelik olanlar ise “Mass Krug” diye adlandırılır. Bu bardakların taş yada testi gibi olmayıp camdan yaoılanlarına ise “Seidel” denir. Bu bardaklara Munih’teki bira bahçelerinde rastlayabilirsiniz. 

Whisky bardakları ise daha yayvan ve sapsız olurlar. Meraklıları ise whisky’i tatmanın ve zevkine en iyi şekilde varmanın yolunun bardağın lale biçiminde olmasına bağlarlar. Bu özellikle malt whiskyler için geçerlidir. Koku ve tatların daha iyi saklandığı, damak kadar burnunda  whiskynin güzelliğine varması için gerçektende Lale biçimindeki  bir bardak whisky içimine daha uygundur.

Bardaklarla ilgili yinede kesin birşey söylemek mümkün olmuyor. Geleneksel içimi takdir edenler alışkanlıklarından vazgeçmiyor ama  küreselleşen dünyamızda insanlar zevk ve rahatlarına uygun şekilde bu bardak kullanımlarını değiştirebiliyorlar. Hepinize güzel bardaklar içinde keyifle içeceğiniz yudumlar dilerim…..